İçeriğe atla
Rehber · Seçim ve ölçü

Pano ölçüsü ve bölme yerleşimi neye göre belirlenir?

Ölçüyü cihaz sayısı tek başına belirlemez. Dört şey birlikte karar verir: cihazların kapladığı hacim, ürettikleri ısı, panoya girip çıkan kablonun hacmi ve bakım günü gereken erişim. Bunlardan biri atlanırsa pano kâğıtta doğru, sahada dar çıkar.

Konu
Seçim ve ölçü
Kapsam
Alçak gerilim pano gövde ölçüsü ve iç yerleşim
Okuma süresi
~4 dakika
Güncelleme
1 Ağustos 2026
Bölümlere ayrılmış ana dağıtım panosu sırası; ölçü aletleri ve kumanda bölümleriyle
01

Ölçüyü belirleyen dört şey

Pano ölçüsü, içine konacak cihazların toplamından ibaret değildir. Cihazlar hacmin yalnız bir kısmını alır; kalanı ısı, kablo ve insan için ayrılır.

Dört belirleyici
BelirleyiciNeyi zorlarAtlanırsa ne olur
Cihaz hacmiMontaj plakasının yüzeyi ve kat sayısıCihazlar sığar ama aralarında kablo geçecek yer kalmaz
Isı yüküCihazlar arası açıklık, havalandırma ve gövde yüzeyiİç sıcaklık yükselir; cihazlar anma değerlerinin altında çalışır
Kablo hacmiKlemens sırası, kablo kanalı ve bükme yarıçapı payıKablolar zorlanarak bağlanır; kapak kapanmaz ya da izolasyon zorlanır
Bakım erişimiCihaz önünde el mesafesi, kapak açılım payıBakım için komşu cihaz sökülür; işletme kesintisi uzar
02

Bölme yerleşiminin kendi mantığı var

Cihazlar panoya rastgele dizilmez. Yerleşim; enerjinin akış yönünü, ısının davranışını ve panoya bakan kişinin göz hizasını birlikte gözetir.

  • Giriş ve ana koruma, kablonun panoya girdiği yöne yakın durur: giriş kablosunun gövde içinde uzun yol yapması hem hacim yer hem gerilim düşümü yaratır
  • Ağır cihazlar aşağı, hafif kumanda malzemesi yukarı yerleşir; gövdenin ağırlık merkezi aşağıda kalır, nakliye ve montaj kolaylaşır
  • Isı üreten cihazların üstünde boşluk bırakılır: yükselen sıcak hava bir sonraki cihazın altına girmemelidir
  • Ölçü aletleri, sinyal lambaları ve butonlar okunacak ve basılacak yüksekliğe konur; kapağın alt ve üst uçları bu iş için uygun değildir
  • Kumanda devresi ile güç devresi ayrı kanallardan yürür; yan yana giden kablolar birbirini etkiler
03

Kablo hacmi en çok küçümsenen kalemdir

Panonun içinde en çok yeri cihazlar değil kablolar alır. Her kablonun bir bükme yarıçapı vardır ve bu yarıçap kesit büyüdükçe büyür; kalın bir besleme kablosunu klemense sokmak için gövdenin dibinde ciddi bir boşluk gerekir.

Klemens sırası da bir kez konur ve sonradan büyütülemez. Panoya ileride çıkış eklenmesi ihtimali varsa boş klemens payı baştan bırakılır; bırakılmazsa yeni çıkış için klemens sırası tamamen sökülür.

  1. 01Kablo giriş yönü belirlenirAlttan mı üstten mi girilecek, tesisin kablo tavası nereden geliyor. Yön değişirse gövdenin iç yerleşimi de değişir.
  2. 02Klemens sırası boyutlandırılırÇıkış sayısı, kesitler ve varsa yedek pay birlikte hesaplanır. Klemensin üstünde etiketleme ve altında kablo toplama için yer bırakılır.
  3. 03Kanal genişlikleri seçilirKanal, içinden geçecek kabloların tamamını doluluk payı bırakarak almalıdır. Ağzına kadar dolu kanal hem ısınır hem sonradan tek bir kablo ekletmez.
  4. 04Bükme payı ayrılırKablonun klemense girmeden önce dönebileceği yer bırakılır. Zorlanarak bükülen kablonun yalıtımı zamanla yorulur.
04

Isı payı ölçüyü büyütür, bunun karşılığı vardır

Panonun içindeki her cihaz ısı üretir. Bu ısı gövdeden atılamazsa iç sıcaklık dış sıcaklığın üstüne çıkar ve cihazların anma değerleri düşer: kâğıtta yeterli olan bir kesici, sıcak gövdede yetersiz kalır.

Isı payı vermek gövdeyi büyütür ve fiyatı artırır. Ama panonun ilk yılında görülmeyen bu maliyet, sonradan erken açan koruma cihazları ve kısalan cihaz ömrü olarak geri döner. Sürücü, yumuşak yol verici ve büyük trafo bulunan panolarda ısı hesabı ayrıca yapılır.

Ölçü konuşulurken elinizde olsun
  • Panonun duracağı yer ölçüleri
  • Kablo giriş yönü
  • Ortam sıcaklığı
  • Çıkış sayısı
  • İleride eklenmesi düşünülen çıkışlar
  • Panonun önünde bırakılabilecek çalışma alanı
  • Panoya girecek sürücü ya da yumuşak yol verici varsa modeliyle birlikte
05

Dar hacimde neyden vazgeçilmez

Bazı tesislerde pano için ayrılan yer sabittir ve büyütülemez. Böyle durumlarda kısıtın nereden karşılanacağı bilinçli bir karardır; sessizce feda edilecek kalem yoktur.

Kısıt varsa sıra
KalemEsnetilebilir miGerekçe
Yedek çıkış payıEvetİleride pano yanına ek dağıtım kutusu konabilir
Kapak üstü ölçü aleti sayısıEvetÖlçüm tek bir analizöre toplanabilir
Cihaz aralıkları ve ısı payıHayırCihaz ömrünü ve koruma davranışını doğrudan bozar
Bakım erişimiHayırEnerjili panoda güvenli çalışmayı imkânsız hâle getirir
Kablo bükme payıHayırYalıtımı zorlar; arıza yıllar sonra ve bulunması zor bir yerde çıkar

Yer gerçekten yetmiyorsa doğru cevap panoyu sıkıştırmak değil, yükü iki gövdeye bölmektir. İki küçük pano, tek dolu panodan çoğu zaman daha uzun ömürlüdür.

Bu yazı alçak gerilim pano imalatında genel geçer uygulamayı anlatır ve bilgilendirme amaçlıdır. Projenizin şartnamesi farklı bir seçim gerektirebilir; kesin karar tek hat şemanız, yük listeniz ve yetkili mühendisin değerlendirmesiyle verilir.

Sizin projenizde

Ölçüyü sahada birlikte çıkaralım.

Pano ölçüsü, teklifin en çok değişen kalemidir; çünkü çoğu zaman ilk konuşmada yalnız cihaz listesi olur, panonun duracağı yer görülmemiştir. Duvara dayanacak mı, önünde kaç adım var, kablo hangi yönden geliyor: bunlar ölçüyü cihaz sayısı kadar etkiler.

Yerinde bakıldığında ölçü tek ziyarette netleşir ve onay resmi ilk seferde doğru çıkar. Şemanız hazırsa da bir kez yerinde görmek, imalat başladıktan sonra gövde değiştirmekten hızlıdır.

Bu yazıyla ilgili

Sık sorulan üç soru.

Pano ölçüsünü cihaz sayısına bakarak tahmin edebilir miyim?

Kaba bir fikir verir ama karar için yetmez. Cihazlar montaj plakasının bir kısmını kaplar; kalan hacmi ısı payı, kablo kanalı, klemens sırası ve bakım erişimi alır. Aynı cihaz listesi, kablo giriş yönü değiştiği için iki farklı gövdeye oturabilir.

Ölçü çıkarılırken cihaz listesinin yanında panonun duracağı yer, ortam sıcaklığı ve çıkış sayısı da sorulur. Bu bilgiler netleştiğinde ölçü tek seferde doğru çıkar.

İleride çıkış eklemek için yedek yer bırakmalı mıyım?

Tesisin büyüme ihtimali varsa evet. Yedek pay bırakmak imalat sırasında küçük bir maliyettir; sonradan yer açmak ise klemens sırasının sökülmesi, kablonun yeniden çekilmesi ve çoğu zaman işletmenin durdurulması demektir.

Yedek payın ne kadar olacağı işletmenin planına bağlıdır. Somut bir büyüme planı yoksa boş klemens ve boş modül yeri bırakmak, gövdeyi büyütmekten daha ucuz bir sigortadır.

Panonun önünde ne kadar boşluk bırakmalıyım?

Kapağın tam açılabilmesi ve panoya bakan kişinin rahat çalışabilmesi gerekir. Kapak yarım açılıyorsa bakım sırasında cihazlar sökülerek çalışılır; bu hem süreyi uzatır hem riski artırır.

Gereken açıklık kapağın genişliğine ve panonun tipine göre değişir. Keşifte panonun duracağı yeri ölçer, kapak açılımını ve çalışma alanını yerleşim çiziminde gösteririz.

Tesis içinde sıralanmış kumanda panoları; ölçü aletleri ve sinyal lambalarıyla
Sıradaki adım

Yeri görelim, ölçüyü orada yazalım.

Panonun duracağı yeri, kablo giriş yönünü ve çalışma alanını yerinde görelim; ölçü, bölme yerleşimi ve malzeme listesi aynı ziyaretten çıksın.

Arge Pano

Pano ölçüsü: cihaz hacmi, ısı yükü, kablo hacmi ve bakım erişimi ölçüyü birlikte belirler.