Rehber · Standart ve uyum

Kısa devre dayanımı şartnamede neden ayrıca yazılır?

Kısa devre dayanımı, arıza anında panonun kendini taşıyabilme kapasitesidir. Arıza akımı yalnız ısıtmaz, baraları birbirine iten büyük mekanik kuvvetler de doğurur; bu yüzden dayanım koruma cihazından ayrı olarak panonun kendisi için beyan edilir.

Konu: Standart ve uyum
Kapsam: Pano bara sistemi ve gövdesinin arıza dayanımı
Dayanak: TS EN 61439-1
Okuma süresi: ~4 dakika
Güncelleme: 1 Ağustos 2026

Alçak gerilim panosunun açık bölmesi: giriş kesicisi, sigorta sırası ve kompakt şalter

Kısa devrede iki ayrı şey olur

Bir kısa devrede akım anma değerinin çok üstüne çıkar ve iki ayrı etki doğurur. Birincisi ısıdır: iletkenler saniyenin çok altında bir sürede ısınır. İkincisi mekanik kuvvettir: yan yana duran ve ters yönde akım taşıyan baralar birbirini iter.

Koruma cihazı arızayı keser, ama kesme anına kadar geçen sürede bu iki etki panonun içinde yaşanmıştır. Panonun görevi o kısa süreyi hasarsız atlatmaktır. Kısa devre dayanımının şartnamede ayrıca yazılmasının sebebi budur: koruma cihazının kesme kapasitesi başka bir şeydir, panonun dayanımı başka.

Şartnamede geçen üç terim

Şartnamelerde karşımıza çıkan kısaltmalar farklı soruların cevabıdır; birbirinin yerine kullanılmazlar.

Terim · ne anlatır

Terim	Ne anlatır	Hangi soruyu cevaplar
Icw	Anma kısa süreli dayanım akımı: panonun belirtilen kısa süre boyunca taşıyabildiği arıza akımı	Pano, koruma açana kadar geçen sürede dayanır mı
Ipk	Anma tepe dayanım akımı: arızanın ilk anındaki tepe değere karşı mekanik dayanım	Baralar ve mesnetler ilk darbede yerinden oynar mı
Icc	Koşullu anma kısa devre akımı: belirli bir koruma cihazıyla birlikte beyan edilen dayanım	Bu pano, hangi koruma cihazıyla birlikte hangi akıma kadar korunur
Kesme kapasitesi	Koruma CİHAZININ kesebileceği azami arıza akımı (panonun değeri değil)	Cihaz arızayı kesebilir mi

Terimler TS EN 61439-1 kapsamında tanımlıdır. Bir panoya değer beyan edilmesi, standardın öngördüğü doğrulama yollarıyla yapılır; gözle ya da hesapla varsayılmaz.

Değer nereden gelir

Panonun dayanımı boşlukta seçilmez; tesisin o noktada görebileceği arıza akımından türer. O akımı belirleyen şey de büyük ölçüde beslemedir.

01Besleme kaynağı belirlenirTrafonun gücü ve kısa devre gerilimi, tesisin görebileceği arıza akımının üst sınırını büyük ölçüde çizer. Jeneratör ya da ikinci besleme varsa senaryo çoğalır.
02Panoya kadar olan hat hesaba girerKablo uzunluğu ve kesiti arıza akımını düşürür. Trafoya yakın bir ana pano ile hattın ucundaki bir tali pano aynı değeri görmez.
03Beklenen akım panoya yazılırBu değer şartnameye girer; pano ona göre kurulur. Değer bilinmiyorsa tahmin edilmez, projeden ya da dağıtım şirketinden istenir.
04Koruma cihazıyla koordinasyon kurulurCihazın kesme kapasitesi beklenen akımın altında kalamaz. Koşullu beyan yapılıyorsa hangi cihazla birlikte olduğu belgelenir.

Dayanım panonun neresinde yaşar

Kısa devre dayanımı tek bir parçanın değil, birlikte çalışan bir düzenin özelliğidir. Aşağıdaki kalemlerden biri zayıfsa beyan edilen değer sahada karşılığını bulmaz.

Bara kesiti ve malzemesi: ısınmaya dayanacak kesit, akımın süresiyle birlikte belirlenir
Bara mesnetleri ve aralıkları: mekanik kuvvete karşı asıl direnci bunlar verir; aralık büyüdükçe bara bükülür
Bağlantı noktaları ve sıkma torku: gevşek bir bağlantı arıza anında ısınan ilk noktadır
Gövde ve bölme sacları: iç arızada gövdenin biçimini koruması beklenir
Koruma iletkeni: arıza akımının dönüş yolu da aynı zorlamayı görür

Şartname yazarken elinizde olsun

Trafo gücü
Trafo kısa devre gerilimi
Jeneratör var mı
Panoya kadar kablo kesiti ve uzunluğu
Beklenen kısa devre akımı biliniyorsa değeri
Ana koruma cihazının tipi ve kesme kapasitesi
Şartnamede Icw ve süresi yazılıysa maddesiyle birlikte

Sık karıştırılan iki nokta

Birincisi: koruma cihazının kesme kapasitesi ile panonun dayanımı aynı şey değildir. Cihaz arızayı keser, pano kesilene kadar dayanır. İkisi birlikte seçilir, biri diğerinin yerine geçmez.

İkincisi: dayanım bir süreyle birlikte anlam kazanır. Aynı akım, daha uzun sürerse daha çok ısı demektir. Bu yüzden şartnamede yalnız akım değil süresi de yazılır; süre yazılmamışsa teklif aşamasında netleştirilir.

Bu yazı alçak gerilim pano imalatında genel geçer uygulamayı anlatır ve bilgilendirme amaçlıdır. Projenizin şartnamesi farklı bir seçim gerektirebilir; kesin karar tek hat şemanız, yük listeniz ve yetkili mühendisin değerlendirmesiyle verilir.

Sizin projenizde

Değeri tesisiniz söyler, katalog değil.

Kısa devre dayanımı, panonun en sessiz özelliğidir: işletme boyunca hiç fark edilmez, bir kez fark edildiğinde de geç kalınmıştır. Bu yüzden değeri tahminle doldurmuyoruz.

Şartnamenizde bir değer ve süre yazıyorsa pano ona göre kurulur. Yazmıyorsa trafo bilgisini ve panoya kadar olan hattı sorar, değeri projeden ya da dağıtım şirketinden birlikte netleştiririz. Bara sistemi, mesnet düzeni ve koruma cihazı bu değerin üstüne oturur.

Aynı konuda

Bunları da okuyun.

Standart ve uyum konusunun tamamı

Bu yazıyla ilgili

Sık sorulan üç soru.

Kesicinin kesme kapasitesi yüksekse pano da dayanıklı sayılır mı?

Hayır. Kesme kapasitesi cihazın arızayı kesebileceği azami akımı söyler; panonun o akımı kesilene kadar taşıyabildiğini söylemez. Arıza akımı kesilene kadar bara sistemini ısıtır ve baraları birbirine iter, bu zorlamayı gövde ve mesnet düzeni karşılar.

İki değer birlikte seçilir: cihaz beklenen arıza akımını kesebilmeli, pano da kesilene kadar geçen sürede hasarsız kalmalıdır. Biri yüksek diye diğerinden vazgeçilmez.

Küçük bir tali panoda kısa devre dayanımı konuşulmalı mı?

Konuşulur, ama beklenen değer ana panodakinden düşük çıkar. Arıza akımı trafodan uzaklaştıkça, aradaki kablonun empedansı yüzünden azalır; hattın ucundaki bir tali pano ana panonun gördüğü akımı görmez.

Bu, konunun atlanabileceği anlamına gelmez. Değerin küçük olduğunu bilmek de bir sonuçtur ve gereğinden ağır bir bara sistemi için para ödemenizi engeller.

Beklenen kısa devre akımını bilmiyorum, ne yapmalıyım?

Tahmin edilmez. Değer, elektrik projesinde hesaplanmış olur; yoksa trafonun gücü ve kısa devre gerilimi ile panoya kadar olan hattın kesiti ve uzunluğu üzerinden projeci tarafından çıkarılır. Şebekeden beslenen tesislerde dağıtım şirketinden de istenebilir.

Bize bu bilgilerin ham hâlini iletmeniz yeterli; hangi değerin gerektiğini birlikte netleştirir, teklifte hangi varsayımla çalıştığımızı açıkça yazarız.

Bölümlere ayrılmış ana dağıtım panosu sırası; ölçü aletleri, kumanda butonları ve şalt bölümleriyle

Sıradaki adım

Trafo bilginizi gönderin, değeri birlikte çıkaralım.

Trafo gücü, kısa devre gerilimi ve panoya kadar olan hat elimizde olsun; bara sistemini ve koruma koordinasyonunu ona göre kuralım.

Ücretsiz keşif isteyin Şemam var, teklif isteyin

Kısa devre dayanımı: arıza anında panonun kendini taşıma kapasitesi. Koruma cihazının kesme kapasitesiyle aynı şey değildir.